Ánh sáng xanh là gì? Tác hại, lợi ích, 3 cách chăm sóc mắt

Ít ai biết rằng, không phải tất cả ánh sáng xanh đều có hại. Để phân biệt và bảo vệ mắt đúng cách, bạn có thể tham khảo danh mục kính chống ánh sáng xanh có công nghệ lọc chọn lọc. Vậy ánh sáng xanh là gì và làm thế nào để phân biệt chúng? Câu trả lời sẽ có ngay sau đây.

MỤC LỤC › Ánh sáng xanh là gì? Giải đáp từ A – Z  1. Ánh sáng xanh là gì? 2. Nguồn gốc của ánh sáng xanh › Ánh sáng xanh có tác hại gì? 1. Mỏi mắt và khô mắt 2. Tăng nguy cơ mắt bị thoái hóa điểm vàng 3. Gây hội chứng thị giác màn hình 4. Có thể gây đục thủy tinh thể 5. Ảnh hưởng đến sự xuất hiện và phát triển khúc xạ › Ánh sáng xanh có tác dụng gì? › Gợi ý 3 cách chăm sóc mắt khi tiếp xúc với ánh sáng xanh 1. Sử dụng tròng kính lọc ánh sáng xanh 2. Bật chế độ lọc ánh sáng xanh trên thiết bị điện tử 3. Giảm thời lượng sử dụng thiết bị điện tử › Lời kết

Ánh sáng xanh là gì? Giải đáp từ A – Z 

Trước khi bàn đến tác dụng hay nguy cơ, bạn cần hiểu ánh sáng xanh là gì, nằm ở đâu trong quang phổ và chúng ta tiếp xúc với nó từ những nguồn nào.

1. Ánh sáng xanh là gì?

Ánh sáng xanh là một loại ánh sáng có thể nhìn thấy, với bước sóng ngắn nằm trong khoảng từ 380 đến 500 nanomet (nm).

Có hai loại bước sóng chính:

• Bước sóng 380-455nm (Có hại): Ánh sáng xanh tím là tia sáng mang năng lượng cao, phát ra từ các thiết bị kỹ thuật số. Nó có khả năng đâm xuyên qua các lớp lọc tự nhiên của mắt và làm tổn thương các tế bào giác mạc.
• Bước sóng 455-495nm (Có lợi): Ánh sáng xanh ngọc đến chủ yếu đến từ mặt trời, rất cần thiết để điều chỉnh đồng hồ sinh học, giúp cơ thể tỉnh táo vào ban ngày và cải thiện tâm trạng.

2. Nguồn gốc của ánh sáng xanh

Ánh sáng xanh hiện diện quanh chúng ta mỗi ngày, không chỉ từ điện thoại hay máy tính mà còn từ chính ánh sáng tự nhiên. Tùy vào nguồn phát, cường độ, khoảng cách và thời gian tiếp xúc, mức độ ảnh hưởng của ánh sáng xanh cũng sẽ khác nhau. Có thể chia nguồn ánh sáng xanh thành hai nhóm chính:

• Nguồn tự nhiên – Ánh sáng mặt trời: Đây là nguồn ánh sáng xanh mạnh, chứa cả dải quang phổ từ xanh ngọc có lợi đến xanh tím có hại. Tuy nhiên cường độ thường được cân bằng trong môi trường tự nhiên. Mối nguy chỉ thực sự xuất hiện khi chúng ta tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng gắt trong thời gian dài mà không có biện pháp bảo vệ.
• Nguồn nhân tạo: Các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính, đèn LED, TV,… đều phát ra ánh sáng xanh tím có hại. Mỗi nguy hiểm không nằm ở cường độ tuyệt đối, mà ở 2 yếu tố: cự ly gần (nhìn màn hình ở khoảng cách gần mắt) và thời gian kéo dài (sử dụng trong nhiều giờ). Sự kết hợp này biến các thiết bị điện tử thành nguồn phơi nhiễm ánh sáng xanh có hại chính trong cuộc sống hiện đại.

Ánh sáng xanh có tác hại gì?

Theo thống kê của IPSOS for Essilor, có tới:

• 40% số người được hỏi cho biết họ cảm thấy khó chịu vì độ sáng của màn hình.
• 3/4 số người dùng máy tính phàn nàn về tình trạng mỏi mắt.
• 65% số người được hỏi cho biết họ bị đau đầu khi tiếp xúc thường xuyên với thiết bị điện tử.

Vì vậy, ngoài tìm hiểu ánh sáng xanh có tác dụng gì, chúng ta cũng cần biết thêm những ảnh hưởng của ánh sáng xanh đến mắt như thế nào?

1. Mỏi mắt và khô mắt

Dùng máy tính, điện thoại trong thời gian dài có thể khiến mắt khô, mỏi, cay hoặc nhìn mờ tạm thời. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc giảm chớp mắt, nhìn gần kéo dài, độ chói màn hình và điều kiện ánh sáng chưa phù hợp.

2. Tăng nguy cơ mắt bị thoái hóa điểm vàng

Ánh sáng xanh tím có thể đi sâu vào mắt và tới võng mạc, nghiên cứu đăng trên Frontiers in Pharmacology năm 2025 cho thấy ánh sáng xanh có thể làm tăng stress oxy hóa, tức tình trạng tế bào chịu nhiều tác động từ các gốc tự do và dễ tổn thương hơn.

Đáng lưu ý hơn, thoái hóa điểm vàng (AMD) là một trong những bệnh lý võng mạc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực trung tâm. Khi bệnh tiến triển, người mắc có thể gặp khó khăn trong các hoạt động cần nhìn rõ chi tiết như đọc sách, nhận diện khuôn mặt hoặc lái xe.

AMD hiện chưa có phương pháp phục hồi hoàn toàn phần thị lực đã mất. Vì vậy, việc nhận biết các yếu tố nguy cơ và chủ động chăm sóc mắt vẫn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở những người thuộc nhóm có nguy cơ cao.

3. Gây hội chứng thị giác màn hình

Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao chỉ sau vài giờ làm việc với máy tính, đôi mắt lại trở nên cay xè, mỏi nhừ và đầu đau âm ỉ? Đó không phải là cảm giác mệt mỏi thông thường. Đó là dấu hiệu cho thấy đôi mắt của bạn có thể bị Hội chứng thị giác màn hình.

Nguyên nhân chính là ánh sáng xanh tím từ màn hình. Vì có năng lượng cao và bước sóng khó nắm bắt, nó buộc mắt bạn phải điều tiết liên tục chỉ để nhìn rõ.

Một báo cáo từ Hội đồng Thị lực Hoa Kỳ đã chỉ ra một sự thật đáng báo động: cứ 3 người thì có đến 2 người đang phải chịu đựng các triệu chứng này hàng ngày – từ khô mắt, nhìn mờ cho đến những cơn đau đầu dai dẳng.

Nếu thường xuyên làm việc trước màn hình nhiều giờ, bạn có thể chọn tròng kính lọc ánh sáng xanh để giảm bớt lượng ánh sáng xanh đi vào mắt, bên cạnh việc nghỉ mắt và điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình.

4. Có thể gây đục thủy tinh thể

Thủy tinh thể là bộ phận giúp mắt tập trung ánh sáng để nhìn rõ hình ảnh. Khi tiếp xúc với ánh sáng có cường độ cao trong thời gian dài, bộ phận này có thể bị ảnh hưởng và dần trở nên kém trong suốt.

5. Ảnh hưởng đến sự xuất hiện và phát triển khúc xạ

Sử dụng điện thoại, máy tính hoặc máy tính bảng trong thời gian dài thường khiến mắt phải nhìn gần liên tục và làm giảm thời gian hoạt động ngoài trời. Đây là những yếu tố có liên quan đến nguy cơ xuất hiện và tiến triển cận thị, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Khi nhìn gần quá lâu, mắt phải tập trung liên tục và dễ mỏi. Trẻ dành nhiều thời gian trong nhà cũng ít có cơ hội tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ngoài trời, trong khi hoạt động ngoài trời được xem là có lợi trong việc giảm nguy cơ cận thị.

Ánh sáng xanh có tác dụng gì?

Những tác hại trên là điều cần chú ý, nhưng ánh sáng xanh không phải lúc nào cũng có hại. Khi tiếp xúc đúng thời điểm và ở mức phù hợp, ánh sáng này vẫn mang lại một số lợi ích cho cơ thể như: 

• Kích thích sản sinh serotonin: Serotonin có liên quan đến tâm trạng, khả năng tập trung và cảm giác tỉnh táo. Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày giúp cơ thể duy trì trạng thái hoạt động, tinh thần thoải mái và tập trung hơn.
• Điều chỉnh nhịp sinh học: Ánh sáng xanh giúp cơ thể nhận biết thời gian ban ngày, từ đó duy trì chu kỳ thức – ngủ. Khi trời tối và lượng ánh sáng giảm, cơ thể bắt đầu tăng tiết melatonin để chuẩn bị cho giấc ngủ.
• Giảm chứng trầm cảm theo mùa: Ánh sáng có kiểm soát được ứng dụng trong liệu pháp ánh sáng cho một số trường hợp trầm cảm theo mùa. Phương pháp này giúp bù lại tình trạng thiếu ánh sáng tự nhiên vào những tháng ít nắng và hỗ trợ điều chỉnh nhịp sinh hoạt.
• Cải thiện tâm sinh lý: Khi tiếp xúc vào ban ngày, ánh sáng xanh góp phần duy trì sự tỉnh táo, khả năng phản ứng và hoạt động nhận thức. Nhờ đó, cơ thể dễ thích nghi hơn với thời gian làm việc, học tập và nghỉ ngơi.

Đối với trẻ em, việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ngoài trời còn có lợi cho quá trình phát triển thị giác và liên quan đến nguy cơ cận thị thấp hơn. Bên cạnh đó, ánh sáng ban ngày còn hỗ trợ trạng thái tỉnh táo, khả năng ghi nhớ và nhận thức trong quá trình học tập.

Gợi ý 3 cách chăm sóc mắt khi tiếp xúc với ánh sáng xanh

Nếu thường xuyên làm việc, học tập hoặc giải trí với màn hình, bạn nên kết hợp các thói quen chăm sóc mắt, không nên chỉ tập trung vào việc loại bỏ ánh sáng xanh. Dưới đây là 3 cách đơn giản có thể áp dụng hằng ngày.

1. Sử dụng tròng kính lọc ánh sáng xanh

Tròng kính chống ánh sáng xanh của Kính Hải Triều sử dụng công nghệ lớp phủ BlueGuard (ZEISS) hoặc Light Scan (Essilor), giúp lọc 35 – 40% ánh sáng xanh tím (380 – 455nm) từ màn hình điện tử. Nhờ đó, mắt đỡ phải điều tiết nhiều, hạn chế mỏi mắt sau 8 giờ làm việc.

Tại Kính Hải Triều, ngày càng nhiều khách hàng quan tâm và lựa chọn tròng kính lọc ánh sáng xanh nhờ khả năng hỗ trợ giảm lượng ánh sáng xanh tím đi vào . Những thương hiệu nổi tiếng như ZEISS, Essilor hay Rodenstock nổi tiếng với các công nghệ tiên tiến như BlueGuard, Light Scan hay Blue UV Capture.

Anh Nam (30 tuổi, TPHCM) cho biết: “Là một lập trình viên, tôi phải làm việc với màn hình máy tính 8 tiếng mỗi ngày và có khi hơn. Nhiều lúc tôi gặp phải tình trạng mỏi và nhức mắt rất khó chịu, nên tôi quyết định chăm lo sức khỏe của bản thân bằng cách đầu tư tròng kính lọc ánh sáng xanh.”

Nếu bạn đang sử dụng loại tròng này và muốn tự kiểm tra tại nhà, bạn có thể tham khảo cách test kính chống ánh sáng xanh bằng điện thoại để hiểu thêm cách nhận biết đặc tính của tròng.

2. Bật chế độ lọc ánh sáng xanh trên thiết bị điện tử

Hầu hết các thiết bị điện tử hiện đại đều tích hợp chế độ lọc ánh sáng xanh, thường gọi là Night Shift (iOS/macOS), Night Light (Windows) hoặc Eye Comfort (Samsung).

Chế độ lọc ánh sáng xanh này hoạt động bằng cách giảm 30-50% cường độ ánh sáng xanh tím (380-455nm), đồng thời chuyển màn hình sang tông màu ấm dễ chịu hơn cho mắt. Theo nghiên cứu của Harvard Medical School (2024), việc bật chế độ này từ 20h trở đi giúp tăng 35% chất lượng giấc ngủ nhờ duy trì nồng độ melatonin tự nhiên.

Bạn nên bật Night Shift/Night Light vào buổi tối (sau 18h) hoặc khi sử dụng thiết bị trong thời gian dài (>2 giờ liên tục) để giảm mỏi mắt và bảo vệ nhịp sinh học.

3. Giảm thời lượng sử dụng thiết bị điện tử

Dành quá nhiều thời gian tiếp xúc với màn hình là một trong những nguyên nhân chính gây ra hội chứng mỏi mắt kỹ thuật số. Để bảo vệ mắt, American Academy of Ophthalmology khuyến nghị áp dụng quy tắc 20-20-20:

• Cứ mỗi 20 phút nhìn màn hình.
• Nhìn ra xa khoảng 20 feet (6 mét).
• Trong khoảng 20 giây.

Quy tắc 20-20-20 giúp cơ mi mắt được thư giãn, giảm 58% căng thẳng điều tiết và hạn chế nguy cơ tăng độ cận theo nghiên cứu của American Optometric Association (2025).

Ngoài ra, nên hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong 2 giờ trước khi ngủ (sau 21h) để tránh ánh sáng xanh tím ức chế melatonin, gây mất ngủ và rối loạn nhịp sinh học.

Lời kết

Trên đây là những thông tin về ánh sáng xanh là gì và tác dụng, tác hại mà loại ánh sáng này mang lại. Hy vọng những thông tin mà Kính Hải Triều cung cấp có thể giúp ích cho bạn. Đừng quên áp dụng các phương pháp bảo vệ để nâng cao sức khoẻ mắt và chất lượng giấc ngủ.

Yến Mi
Duyệt bởi Thiên Phúc