Kiểm tra mắt tại nhà: Hướng dẫn cách đo và đọc kết quả đúng

Ngày nay, nhiều người nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc kiểm tra mắt, nhưng không phải ai cũng có thể đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được thăm khám kỹ lưỡng. Vì vậy họ chọn cách thực hiện những bài kiểm tra đơn giản tại nhà. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện và những giới hạn cần biết của quá trình này.

MỤC LỤC › Kiểm tra mắt tại nhà bao gồm những bước nào? 1. Chuẩn bị bảng in và chỗ đo 2. Đo lần lượt từng mắt 3. Vì sao mỗi nơi hướng dẫn một khoảng cách đứng khác nhau? › Kết quả 20/20, 6/6 hay thang /10 được ghi thế nào? 1. 20/20 và 6/6: giải thích ý nghĩa 2. Thang /10: cách ghi thường gặp ở Việt Nam 3. Ghi kết quả thế nào khi đọc thiếu vài chữ hoặc đang đeo kính? › Những giới hạn của việc tự kiểm tra tại nhà mà bạn cần biết 1. Không cho biết số độ kính 2. Đọc rõ bảng chưa có nghĩa là mắt khỏe › Khi nào nên đi đo khám, khi nào phải đi cấp cứu mắt? 1. Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay 2. Kết quả tự kiểm tra không như kỳ vọng thì làm gì? › Đo thị lực tại showroom Kính Hải Triều khác gì tự đo ở nhà? › Câu hỏi thường gặp 1. Kiểm tra mắt tại nhà có chính xác không? 2. Có thể tự đo độ cận tại nhà hay không? 3. Trẻ nhỏ có tự kiểm tra thị lực tại nhà được không? 4. Tự test trên điện thoại có giống dùng bảng in không? 5. Nếu kết quả tự kiểm tra mắt không tốt, tôi nên làm gì?

Kiểm tra mắt tại nhà bao gồm những bước nào?

Trước khi đọc bảng, cần chuẩn bị đúng loại bảng in và đo chính xác khoảng cách ngồi. Nếu thay đổi kích thước chữ hoặc vị trí đặt ghế, kết quả sẽ không còn tương ứng với hướng dẫn của bảng.

1. Chuẩn bị bảng in và chỗ đo

Bạn cần một bảng thị lực dành cho kiểm tra tại nhà, thước đo, băng dính, bút ghi kết quả và vật che mắt, chẳng hạn một chiếc cốc giấy. Chọn phòng đủ sáng, có khoảng trống dài ít nhất 10 feet (khoảng 3 m). Nếu chưa rõ nên sử dụng bảng nào, bạn có thể tham khảo bài các loại bảng đo thị lực.

Với bảng trong hướng dẫn Home Vision Tests for Children and Adults của AAO, bạn phải in đúng kích thước; chữ ở dòng trên cùng cao hơi dưới 1 inch (khoảng 23 mm).

Dùng thước đặt ghế cách bức tường không có cửa sổ đúng 10 feet, sau đó dán bảng ngang tầm mắt khi ngồi. 

Lưu ý: Không sử dụng ảnh minh họa trong bài này để in và đo, vì ảnh không bảo đảm đúng tỷ lệ của bảng gốc.

2. Đo lần lượt từng mắt

Các thao tác đo lần lượt:

• Ngồi vào ghế. Nếu thường đeo kính nhìn xa, bạn vẫn đeo kính khi kiểm tra.
• Dùng cốc giấy che một mắt.
• Dùng mắt còn lại đọc chữ từ dòng trên cùng xuống các dòng nhỏ hơn, cho đến khi không thể đọc rõ.
• Ghi dòng cuối cùng mà bạn đọc đúng hơn một nửa số chữ, theo ký hiệu in cạnh dòng đó, chẳng hạn 20/40.
• Đổi bên che mắt và lặp lại để ghi kết quả cho mắt còn lại.

Sau khi đo, bạn sẽ có kết quả thị lực nhìn xa riêng cho từng mắt. AAO dùng mức 20/20 làm mốc thị lực bình thường ở trẻ lớn và người trưởng thành, nhưng 20/20 không phải số độ kính.

3. Vì sao mỗi nơi hướng dẫn một khoảng cách đứng khác nhau?

Có hướng dẫn yêu cầu ngồi cách bảng 10 feet, nhưng cũng có tài liệu ghi 20 feet (6 m). Khác biệt này đến từ loại bảng và khoảng cách mà bảng được thiết kế để sử dụng.

Cụ thể, bảng in tại nhà của AAO nêu trên dùng ở 10 feet. Trong khi đó, EyeWiki, nguồn tài liệu do AAO vận hành, mô tả khoảng cách đo chuẩn của bảng Snellen trong phòng khám là 20 feet.

Vì thế, nếu bảng được thiết kế cho khoảng cách 10 feet, hãy in đúng cỡ và ngồi cách bảng 10 feet. Không tự dịch ghế gần hơn hoặc xa hơn rồi lấy kết quả so với các mốc được in sẵn.

Kết quả 20/20, 6/6 hay thang /10 được ghi thế nào?

Các ký hiệu này đều dùng để mô tả thị lực, tức khả năng nhìn rõ chi tiết ở một khoảng cách nhất định. Điểm khác nhau chủ yếu nằm ở cách biểu thị kết quả.

Cách ghi	Đơn vị, nơi dùng	Nơi hoặc tài liệu sử dụng
20/20, 20/40…	Khoảng cách tính bằng feet	Mỹ; hướng dẫn của AAO
6/6, 6/12…	Khoảng cách tính bằng mét	Các nơi sử dụng hệ mét; AAO và EyeWiki
Thang /10	Mức thị lực theo thang 10	Việt Nam; Thông tư 36/2024/TT-BYT về khám sức khỏe người lái xe

1. 20/20 và 6/6: giải thích ý nghĩa

Theo AAO, 20/20 là mức thị lực bình thường. Với cách ghi theo bảng Snellen chuẩn ở khoảng cách 20 feet (6 m), số đứng trước cho biết khoảng cách từ người đo đến bảng, còn số đứng sau thể hiện khoảng cách mà người có thị lực bình thường có thể đọc được dòng chữ tương ứng.

Chẳng hạn, kết quả 20/40 có nghĩa là khi đứng cách bảng 20 feet, bạn đọc được dòng chữ mà người có thị lực bình thường có thể đọc từ 40 feet. Tại những nơi dùng hệ mét, 20/20 tương ứng 6/6, còn 20/40 tương ứng 6/12 (theo EyeWiki).

Riêng với bảng tự kiểm tra tại nhà ở khoảng cách 10 feet, bạn vẫn ghi ký hiệu 20/… theo dòng chữ trên bảng, đúng như hướng dẫn của AAO.

Một điểm dễ nhầm là 20/20 không đồng nghĩa với đôi mắt hoàn hảo về mọi mặt. AAO cũng nêu mức 20/15, biểu thị khả năng nhìn chi tiết sắc nét hơn mức 20/20.

2. Thang /10: cách ghi thường gặp ở Việt Nam

Tại Việt Nam, kết quả thị lực còn được ghi theo thang /10. Ví dụ, Thông tư 36/2024/TT-BYT của Bộ Y tế về khám sức khỏe người lái xe dùng thang này để ghi thị lực nhìn xa.

Mẫu giấy khám kèm Thông tư có phần ghi riêng cho mắt phải, mắt trái, đồng thời phân biệt kết quả không kính và có kính. Khi đối chiếu các lần kiểm tra, bạn cần đọc cả điều kiện đo chứ không chỉ nhìn vào một con số.

3. Ghi kết quả thế nào khi đọc thiếu vài chữ hoặc đang đeo kính?

AAO hướng dẫn ghi dòng cuối cùng mà bạn đọc đúng hơn một nửa số chữ trên bảng, tách riêng từng mắt. Nếu bình thường dùng kính nhìn xa, bạn đeo kính trong lúc kiểm tra và ghi rõ điều đó.

Để tiện đối chiếu, mỗi lần đo nên lưu lại bốn thông tin:

• Mắt được kiểm tra: mắt phải hoặc mắt trái; che mắt còn lại khi đọc bảng.
• Điều kiện đo: có đeo kính hay không đeo kính.
• Mức thị lực: dòng cuối cùng còn đọc đúng hơn một nửa số chữ, chẳng hạn 20/20 hoặc 20/40.
• Số chữ đọc thiếu hoặc đọc thêm: có thể ghi chi tiết theo cách dùng trong phòng khám mà EyeWiki mô tả.

Những giới hạn của việc tự kiểm tra tại nhà mà bạn cần biết

Kết quả đọc bảng giúp bạn biết mắt nhìn rõ tới mức nào trong điều kiện đã đo. Nhưng bảng thị lực không xác định được số độ kính và cũng không phải công cụ phát hiện bệnh mắt.

1. Không cho biết số độ kính

Thị lực và độ khúc xạ là hai thông tin khác nhau. Đọc được dòng 20/40 hay 6/12 không có nghĩa bạn đã biết mình cận, viễn hoặc loạn bao nhiêu độ.

Để xác định số độ kính, cần thực hiện bước đo khúc xạ. Trong quá trình này, người được đo so sánh các hình ảnh và cho biết lựa chọn nào nhìn rõ hơn để bác sĩ xác định đơn kính phù hợp.

Vì vậy, nếu nghi ngờ mình bị cận hoặc loạn thị, bạn nên đi đo khám thay vì tự chọn độ kính hay loại tròng theo kết quả đọc bảng ở nhà.

2. Đọc rõ bảng chưa có nghĩa là mắt khỏe

Có những bệnh mắt tiến triển mà người bệnh chưa nhận ra triệu chứng rõ ràng. Theo NEI, glôcôm ở giai đoạn đầu và thoái hóa điểm vàng giai đoạn sớm đều có thể không biểu hiện triệu chứng.

AAO vì thế lưu ý rằng bài test thị lực tại nhà không thay thế khám mắt với chuyên viên chăm sóc mắt, kể cả khi bạn đọc được mức 20/20. Một buổi khám mắt toàn diện còn có nhiều hạng mục khác ngoài việc đọc chữ trên bảng.

Khi nào nên đi đo khám, khi nào phải đi cấp cứu mắt?

Nếu chỉ đọc bảng kém hơn mức mong đợi, bạn nên sắp xếp khám mắt và mang theo kết quả đã ghi. Nhưng khi xuất hiện những triệu chứng bất thường nghiêm trọng, không nên chờ tự đo lại để xem thị lực có cải thiện hay không.

1. Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay

NEI liệt kê các dấu hiệu sau của bong võng mạc; có dấu hiệu nào thì đến bác sĩ mắt hoặc phòng cấp cứu ngay:

• Đột ngột xuất hiện nhiều đốm đen hoặc vệt ngoằn ngoèo trôi trước mắt.
• Thấy các tia chớp sáng ở một hoặc cả hai mắt.
• Xuất hiện một vùng tối như tấm màn che ở rìa hoặc giữa tầm nhìn.

Với các trường hợp nghi nhiễm trùng mắt, chấn thương hoặc đau mắt, AAO khuyên liên hệ bác sĩ nhãn khoa để được đánh giá.

2. Kết quả tự kiểm tra không như kỳ vọng thì làm gì?

Nếu kết quả thị lực nhìn xa của người trưởng thành bất thường, AAO khuyên sắp xếp khám với bác sĩ nhãn khoa. Hãy mang theo số liệu của từng mắt và ghi chú bạn đo khi có kính hay không kính. Ngay cả khi tự kiểm tra cho kết quả bình thường, bạn vẫn cần quan tâm đến lịch khám mắt định kỳ.

Đo thị lực tại showroom Kính Hải Triều khác gì tự đo ở nhà?

Tự kiểm tra ở nhà cho biết mức thị lực nhìn xa; buổi đo mắt để làm kính cần thêm bước đo khúc xạ. Tại showroom Kính Hải Triều, dịch vụ đo mắt được cung cấp miễn phí. Đây là hoạt động đo mắt phục vụ làm kính, không thay thế một lần khám chuyên sâu để phát hiện hoặc điều trị bệnh mắt.

Quy trình đo mắt được thực hiện bởi đội ngũ kỹ thuật viên giàu chuyên môn, gồm 12 bước đối với người lớn và 15 bước đối với trẻ em.

Một khách hàng chia sẻ về trải nghiệm đo mắt tại showroom Kính Hải Triều: “Tới lúc làm rồi chú mới thấy không phải cứ ngồi vô đo một cái máy là xong đâu. Các bạn kiểm tra lại từng chiếc kính nè, cách đeo rồi kiểm tra từng bước một, vừa làm vừa nói cho chú hiểu.”

Đó là chia sẻ của một khách hàng trong video khi trải nghiệm dịch vụ đo mắt tại showroom Kính Hải Triều. Buổi đo người lớn tại showroom gồm nhiều phần, không chỉ có bước đo bằng máy.

Khách hàng chia sẻ lại trải nghiệm đo mắt miễn phí tại showroom Hải Triều

Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi/tình huống mà người dùng thường đặt ra trong quá trình kiểm tra mắt tại nhà.

1. Kiểm tra mắt tại nhà có chính xác không?

Không hoàn toàn chính xác như khi thực hiện bởi bác sĩ nhãn khoa với các thiết bị chuyên dụng. Đây chỉ là một công cụ sàng lọc sơ bộ để giúp bạn theo dõi tầm nhìn và phát hiện vấn đề sớm, hoàn toàn không thể thay thế cho khâu khám mắt y tế toàn diện.

2. Có thể tự đo độ cận tại nhà hay không?

Bạn không nên tự đo độ cận tại nhà. AAO cảnh báo rằng các ứng dụng hay bài kiểm tra trực tuyến chỉ cung cấp một phần nhỏ thông tin (độ khúc xạ thô) và thường thiếu chính xác. Việc tự ý dùng kết quả kiểm tra tại nhà để mua kính có thể gây hại cho mắt và bỏ sót nhiều bệnh lý nghiêm trọng tiềm ẩn.

3. Trẻ nhỏ có tự kiểm tra thị lực tại nhà được không?

Có, nhưng cần chọn cách phù hợp với độ tuổi. Theo AAO, trẻ dưới 3 tuổi nên được bác sĩ nhãn khoa hoặc chuyên viên chăm sóc mắt kiểm tra thị lực thay vì tự đo ở nhà. Với trẻ từ 3 tuổi, hướng dẫn của AAO có bài test dạng trò chơi, trong đó trẻ chỉ hướng của chữ E.

4. Tự test trên điện thoại có giống dùng bảng in không?

Hai cách đều có giới hạn: không thể dựa vào kết quả để kết luận mắt không có bệnh. Theo AAO, bài kiểm tra thị lực trực tuyến không phát hiện được những bệnh mắt có triệu chứng khó nhận biết. Nếu muốn tìm hiểu cách thực hiện trên màn hình, bạn có thể đọc bài test thị lực trên điện thoại.

5. Nếu kết quả tự kiểm tra mắt không tốt, tôi nên làm gì?

Nếu bạn tự kiểm tra và gặp phải các kết quả bất thường (như không đọc được dòng chữ 20/20, thấy đường thẳng bị méo mó, hay không nhận diện được màu sắc), bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ nhãn khoa để được tư vấn. Bác sĩ sẽ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phương án điều trị kịp thời.

Trên đây là cách kiểm tra thị lực tại nhà đơn giản mà bạn có thể tự thực hiện thường xuyên. Tuy nhiên, đừng quên những phương pháp này chỉ mang tính tham khảo và bạn vẫn cần đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám chuyên sâu.

Thiên Phúc
Duyệt bởi Gia Hân