Hội chứng thị giác màn hình (CVS): Nguyên nhân, khắc phục

Nghiên cứu cho thấy, 50 – 90% người làm việc máy tính đều gặp phải hội chứng thị giác màn hình, gây ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và sinh hoạt. Vậy hội chứng thị giác màn hình là gì và làm sao để phòng ngừa?

MỤC LỤC › Hội chứng thị giác màn hình (CVS) là gì? 1. Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ 2. Các triệu chứng thường gặp › Hội chứng thị giác màn hình có nguy hiểm không? › Cách giảm và phòng ngừa hội chứng thị giác màn hình 1. Điều chỉnh vị trí, ánh sáng và màn hình 2. Cho mắt nghỉ ngơi khi sử dụng màn hình 3. Kiểm tra thị lực và sử dụng kính phù hợp khi cần › Lời kết

Hội chứng thị giác màn hình (CVS) là gì?

Theo Hiệp hội Đo thị lực Hoa Kỳ (AOA), hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome – CVS), còn gọi là mỏi mắt kỹ thuật số (Digital Eye Strain – DES), là nhóm vấn đề về thị lực như mỏi mắt, khô mắt, nhìn mờ hoặc đau đầu liên quan đến việc sử dụng máy tính, điện thoại, máy tính bảng hoặc các thiết bị số trong thời gian dài. 

EyeWiki của American Academy of Ophthalmology (AAO) dẫn số liệu từ Vision Council cho thấy khoảng 60% nam giới và 65% nữ giới tại Mỹ từng báo cáo các triệu chứng liên quan đến hội chứng CVS. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố năm 2024 trên 103 nghiên cứu, với hơn 66.000 người tham gia, ước tính tỷ lệ CVS trung bình khoảng 69%.

Tỷ lệ hội chứng thị giác màn hình có thể dao động khá nhiều, khoảng 50 – 90% tùy nhóm nghiên cứu. Điều này cho thấy mức độ gặp triệu chứng còn phụ thuộc vào thời gian dùng màn hình, môi trường làm việc và tình trạng thị lực của mỗi người.

Vậy điều gì khiến mắt dễ mỏi và khó chịu hơn khi nhìn màn hình trong thời gian dài? Phần tiếp theo sẽ đi vào những nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ này.

1. Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ

Hội chứng CVS có thể liên quan đến nhiều yếu tố, từ thói quen dùng màn hình đến môi trường làm việc và tình trạng mắt, cụ thể:

• Mắt phải tập trung ở khoảng cách gần quá lâu: Khi đọc nội dung trên màn hình, mắt phải liên tục giữ nét và phối hợp để nhìn rõ. Chữ kém sắc nét, độ tương phản thấp hoặc màn hình bị chói cũng khiến mắt phải cố gắng nhiều hơn, đặc biệt là khi bạn làm việc liên tục nhiều giờ.

• Chớp mắt ít hơn: Bình thường, chúng ta chớp mắt khoảng 15–20 lần mỗi phút. Khi tập trung vào màn hình, tần suất này có thể giảm từ khoảng 1/3 đến hơn một nửa, thậm chí có lúc mắt chớp chưa hết. Lớp nước mắt vì thế dễ khô nhanh hơn, gây cảm giác cộm, rát hoặc khô mắt.
• Dùng màn hình trong thời gian dài: Càng nhìn màn hình lâu mà ít nghỉ, mắt càng dễ xuất hiện cảm giác mỏi và khó chịu. 
• Ánh sáng và vị trí màn hình chưa hợp lý: Ánh sáng từ cửa sổ hoặc đèn phản chiếu lên màn hình, độ sáng quá cao, màn hình đặt quá gần hoặc quá cao đều có thể khiến mắt và vùng cổ, vai phải chịu thêm áp lực.
• Tình trạng thị lực chưa được điều chỉnh phù hợp: Cận thị, loạn thị, hoặc một số vấn đề về khả năng phối hợp hai mắt có thể khiến bạn nhanh mỏi hơn khi làm việc ở khoảng cách gần. Đây cũng là lý do nếu tình trạng khó chịu kéo dài, bạn không nên mặc định nguyên nhân chỉ nằm ở màn hình.

Như vậy, thời gian nhìn màn hình chỉ là một phần của vấn đề. Cách bạn sử dụng thiết bị, môi trường làm việc và tình trạng mắt hiện tại đều có thể ảnh hưởng đến mức độ xuất hiện của hội chứng thị giác màn hình.

2. Các triệu chứng thường gặp

Theo AAO EyeWiki, hội chứng thị giác màn hình có thể gây khó chịu ở mắt và cả vùng cổ vai gáy. Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Mỏi, khô hoặc nóng rát mắt: mắt dễ căng, cộm, đỏ hoặc chảy nước mắt sau khi nhìn màn hình lâu.
• Nhìn mờ, khó lấy nét: mắt cần nhiều thời gian hơn để nhìn rõ khi chuyển từ màn hình sang vật ở khoảng cách khác.
• Đau đầu: thường xuất hiện khi mắt phải tập trung và giữ nét trong thời gian dài.
• Nhạy cảm với ánh sáng: ánh sáng từ màn hình hoặc môi trường có thể làm cảm giác khó chịu rõ hơn.
• Đau cổ, vai hoặc lưng: thường liên quan đến tư thế ngồi và vị trí màn hình chưa phù hợp.

Những triệu chứng này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc cùng lúc, tùy thời gian sử dụng màn hình và tình trạng thị lực của mỗi người.

Hội chứng thị giác màn hình có nguy hiểm không?

Hội chứng CVS thường không được xem là vấn đề nghiêm trọng và ít có khả năng gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt. Cleveland Clinic và Mayo Clinic đều cho biết các triệu chứng mỏi mắt thường cải thiện khi mắt được nghỉ ngơi hoặc khi người dùng điều chỉnh lại thói quen sử dụng màn hình.

Điều đáng quan tâm hơn là cảm giác khô, mỏi mắt, nhìn mờ hay đau đầu có thể làm bạn khó tập trung và ảnh hưởng đến công việc hằng ngày. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng rõ hơn, bạn không nên mặc định nguyên nhân chỉ là hội chứng CVS. Một số vấn đề như tật khúc xạ chưa được điều chỉnh, khô mắt hoặc rối loạn phối hợp hai mắt cũng có thể gây biểu hiện tương tự.

Khi nào nên đi khám mắt?

Bạn nên kiểm tra mắt nếu đã nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen dùng màn hình nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng khó chịu hơn.
• Thị lực thay đổi rõ rệt hoặc xuất hiện nhìn đôi.
• Đau đầu, khó chịu ở mắt thường xuyên và ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Xuất hiện các biểu hiện bất thường mà trước đây bạn chưa từng gặp.

Riêng các dấu hiệu như chớp sáng đột ngột hoặc mất một phần thị lực không phải biểu hiện điển hình của hội chứng thị giác màn hình và cần được thăm khám sớm để loại trừ những vấn đề khác ở mắt.

Cách giảm và phòng ngừa hội chứng thị giác màn hình

Nếu phải làm việc nhiều với máy tính, không cần giảm hoàn toàn thời gian sử dụng, mà nên điều chỉnh thói quen dùng màn hình, cho mắt nghỉ hợp lý và kiểm tra thị lực nếu tình trạng khó chịu kéo dài. 

1. Điều chỉnh vị trí, ánh sáng và màn hình

Một góc làm việc phù hợp có thể giúp mắt và vùng cổ vai bớt căng hơn khi phải nhìn màn hình nhiều giờ. Bạn có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản:

• Giữ khoảng cách vừa phải: AAO gợi ý màn hình cách mắt khoảng một cánh tay, tương đương khoảng 63 cm.
• Đặt màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút: tránh phải ngước lên hoặc cúi đầu liên tục.
• Giảm ánh sáng phản chiếu: hạn chế đặt màn hình đối diện cửa sổ hoặc nguồn sáng mạnh; điều chỉnh độ sáng, độ tương phản để nội dung dễ nhìn hơn.
• Giữ tư thế thoải mái: lưng có điểm tựa, vai thả lỏng và bàn chân đặt vững trên sàn.

Không cần cố áp dụng chính xác từng con số nếu không phù hợp với bàn làm việc của bạn. Mục tiêu là giữ màn hình ở vị trí dễ nhìn, không gây chói và không khiến bạn phải gồng cổ hoặc nheo mắt trong thời gian dài.

2. Cho mắt nghỉ ngơi khi sử dụng màn hình

Một cách dễ nhớ là quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn một vật cách xa khoảng 6 mét trong khoảng 20 giây. Đây là thói quen nghỉ mắt được AOA, AAO và nhiều tổ chức y tế khuyến nghị rộng rãi. Bạn có thể kết hợp thêm những khoảng nghỉ ngắn trong ngày và chủ động chớp mắt đầy đủ, đặc biệt là khi đang tập trung cao độ vào màn hình.

3. Kiểm tra thị lực và sử dụng kính phù hợp khi cần

Nếu mắt vẫn thường xuyên mỏi, nhìn mờ hoặc khó tập trung dù đã điều chỉnh thói quen, bạn nên kiểm tra lại thị lực. Cận, viễn thị, loạn thị, lão thị hoặc đeo kính sai độ đều có thể khiến mắt nhanh mỏi hơn khi làm việc với máy tính.

Khi cần đeo kính, nên chọn đúng độ và phù hợp với khoảng cách làm việc thực tế. Với người thường xuyên nhìn màn hình, kính lọc ánh sáng xanh kết hợp lớp phủ chống chói có thể hỗ trợ tạo cảm giác dễ chịu hơn khi sử dụng thiết bị, nhưng vẫn cần ưu tiên độ kính phù hợp với tình trạng thị lực và nhu cầu của mỗi người.

Lời kết

Trên đây là tất tần tật thông tin về hội chứng thị giác màn hình mà bạn nên biết. Hãy sớm áp dụng các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe mắt lâu dài. Bạn có thể đến Kính Hải Triều để được kiểm tra mắt và tư vấn kính phù hợp với nhu cầu sử dụng hằng ngày. 

Xem thêm:

• Tầm nhìn ngoại vi là gì? Định nghĩa và các câu hỏi liên quan
• Mất thị lực ngoại vi là gì? Nguyên nhân và vấn đề tiềm ẩn
• Lão thị là gì, đặc điểm, nguyên nhân và cách khắc phục

Yến Mi
Duyệt bởi Thiên Phúc